De doos van Pandora

Hervonden herinneringen maken meer kapot dan je lief is.

Meer informatie over Rob

Zal ik wel, zal ik niet? Gisteren was het precies een jaar geleden dat mijn moeder is overleden. De laatste 25 jaar van haar leven zijn niet de mooiste geweest, toch had ik de behoefte om een stukje te schrijven over dat leven maar ik twijfelde zo. Het is niet niks wat ik te vertellen heb . Maar toen ik gisteren Robert ten Brink zag in zijn programma “All you need is love” kwam het besef van de noodzaak van mijn schrijven in volle hevigheid naar boven. Dat ik met dit schrijven heel veel van mezelf en mijn familie bloot geef, moet ik dan ook maar accepteren, want ik kan niet meer accepteren wat wij – en dan met name mijn vader en moeder – hebben moeten doormaken. En dat alles gebaseerd op de waanzin van de hervonden herinneringen therapieën.

Toen ik vorig jaar aan het sterfbed van mijn moeder zat en haar handen in mijn handen vasthield en ik de pijn op haar vermoeide gezicht en de haperende ademhaling in me opnam, kwam het besef van haar lijdensweg van die laatste jaren keihard binnen. Maar nadat ze haar laatste adem uit stootte was het alsof er een last van haar afgenomen werd en kwam er een serene rust over haar heen, zo van “het is goed zo”.

Toch wil ik de stem van mijn moeder nog eenmaal laten spreken, bedoeld voor hen die het leven van mijn ouders werkelijk tot een hel hebben gemaakt. In 2012 is er een boekje uitgegeven waarin mijn zus en nog 5 vrouwen de meest gruwelijke misdaden die hen zouden zijn overkomen vertellen. Het boekje draagt de titel “Aan het licht”. Het is in samenwerking met het Fiom en enkele maatschappelijke medewerkers tot stand gekomen en in eigen beheer van de vrouwen uitgegeven. Ik heb dit boekje altijd verzwegen voor mijn moeder, om haar nog meer pijn,verdriet en vooral ongeloof te besparen. Nu, anno 2017 heb ik nog eenmaal al mijn moed en strijdvaardigheid bij elkaar geraapt om het onrecht dat mijn ouders is aangedaan recht te zetten. In een mail wisseling heb ik de directeur van de Fiom , Ellen Giepmans, verzocht om het boekje “Aan het licht “van hun website te verwijderen. Ik heb haar de andere kant van het verhaal van mijn zus proberen te laten zien maar dit heeft haar niet kunnen bewegen om mijn verzoek te honoreren. Natuurlijk zijn ze nog niet van me af.

Ook al is mijn moeder er niet meer , met deze brief geschreven in 2000/2001 uit de processtukken gevoerd tegen de NCRV laat ik haar nog eenmaal spreken.

Ons leven is al tien jaar niet meer wat het geweest is, maar sinds vorig jaar juni is het helemaal op z n kop gezet toen door de NCRV de documentaire “Verborgen Moeders”werd uitgezonden. Verbijsterd heb ik s avonds voor de televisie gezeten waar m n eigen dochter zo n vreselijk verhaal vertelde. Nog steeds kan ik het niet bevatten dat zij dat was die door ons dorp reed en al die dingen vertelde. T is ongelooflijk dat ze door therapeuten zo ver is gebracht dat ze er van overtuigd is dat al die dingen werkelijk gebeurd zijn. Mijn leven is na die dag nooit meer het zelfde geweest . T houd je dag en nacht bezig. De eerste weken was het zo erg dat het voor mij niet hoefde, kookte geen eten, en ging nergens meer naar toe, tot ik gelukkig tot het inzicht kwam maar zo moet je niet , je hebt nog meer kinderen die je nog nodig hebben, en er allemaal ook heel erg onder lijden. Van mijn huisarts heb ik slaap en kalmeringstabletten gekregen om weer wat beter te functioneren. T allerergste zijn de beschuldigingen naar haar vader toe en haar broers. Mijn man kan zich niet meer verdedigen , is vijf jaar terug overleden en dat gemis is door deze dingen dubbel zo erg. Mijn dochter heeft het contact helemaal verbroken, al voor dat de documentaire werd uitgezonden, nu weet ik helemaal niet meer hoe het met haar gaat. Ook een van mijn zoons met wie zij wel contact heeft gehouden komt niet meer bij mij, wat heel erg is, want het zijn mijn kinderen. Als die niets meer van je willen weten doet heel veel pijn. Wij, mijn man en ik hebben altijd voor ze klaar gestaan, wat heel vanzelf sprekend was – en nu dit, dat is heel moeilijk te verwerken. Ook de schoonfamilie van m n dochter waar ik altijd een goede band mee had heeft het contact verbroken. Heel erg waren na de uitzending van de documentaire de reacties op internet waarvan één door een dorpsgenoot nota bene, dat ze benieuwd was wanneer de eerste steen door de ramen ging. Dat raakt je heel erg. Ik moet er mee leren leven, wat niet meevalt, dat je dit op mijn leeftijd overkomt. Laten we hopen dat n eventuele rechtszaak niet te lang op zich laat wachten, zodat er weer n beetje rust in ons leven komt al zal het nooit meer worden zo als het was.

​Een moeder, mijn moeder.​

De documentaire was ontstaan uit een lotgenotengroepvan de Fiom , de zelfde vrouwen uit het boekje “Aan het licht”:

https://fiom.nl/over-fiom/nieuws/boek-%E2%80%98-licht%E2%80%99-helpt-taboe-rond-zwangerschap-incest-doorbreken

​Rob

​Een verleden met een zwarte rand….

Hervonden herinneringen maken meer kapot dan je lief is

​Bovenstaande tekst is zeker van toepassing op mij en mijn familie. Ik zal trachten om een beeld te schetsen van het gezin van vele jaren terug, tot het moment dat vanuit niet verwachte kant het onheil over de familie werd uitgestort.

Ik kom uit een arbeidersgezin van 8 kinderen. Mijn ouders zijn in 1948 getrouwd en de eerste 4 kinderen werden jaar op jaar geboren. Eerst 3 zoons en toen een dochter. Mijn vader beulde zich af op het land om de eindjes aan elkaar te knopen, maar dat gelukte hem goed. Bovendien bezat hij twee rechterhanden dus als er al wat in of rond het huis kapot ging, dan gaf hij het gewoon een tweede leven. Dit deed hij niet alleen voor zijn gezin, velen uit de buurt klopten bij hem aan als er problemen waren met allerhande apparatuur en hij kreeg het keer op keer weer aan de praat. Ook verbouwde hij voor eigen gebruik groenten in de tuin achter het huis en dat kwam de huishoudelijke uitgaven ten goede.

In 1956 zag mijn persoon het levenslicht en na mij volgden er nog een broer en een zus. Intussen was mijn vader van werk veranderd. Het werk op het land was zwaar en hij kreeg de kans om op de fabriek te gaan werken. Moeder had haar handen vol aan het kroost thuis. In 1971 is er uiteindelijk nog een nakomer geboren, een zoon. Zal niet helemaal de bedoeling meer zijn geweest: moeder was inmiddels al 48 jaar, maar de vreugde was er niet minder om. Iedereen was blij dat er nog een broertje bij gekomen was.

Het alledaagse leven van hard werken ging al die jaren gewoon zijn gangetje, vader zijn werk op de fabriek en moeder thuis . En langzamerhand kwam de tijd dat de eerste kinderen het ouderlijk huis uit fladderden. Zo in de jaren ’70 trouwden er 3 van de kinderen en ik zelf ging samenwonen. In 1985 zijn nog een broer en een zus getrouwd zodat vanaf dat moment onze jongste broer als enige thuis woonde. Over onze jeugd en hoe het thuis vroeger is geweest kan ik – en met mij de meesten van mijn broers en een zus – wel zeggen dat we een fijne jeugd hebben gehad. Ook al hadden onze ouders het niet breed, we zijn nooit ook maar iets te kort gekomen. We hebben allemaal ons plaatsje in de maatschappij verkregen met een baan en kinderen en natuurlijk ook met de nodige ups en downs die ieder mens in zijn leven ontmoet, de één erger dan de ander, dat gebeurt gewoon en je kan niet anders dan het accepteren. Dat is het leven.

Toch kun je als mens soms worden geconfronteerd met een kink in de kabel, waar je met geen mogelijkheid rekening mee had kunnen houden. Een omslag in je veilige bestaan die als een donderslag bij heldere hemel aankomt . Iets dat niet eens in je woordenboek voorkomt. Dat is waar ik de zwarte rand om het verleden aan het papier ga toe vertrouwen.

​Donkere wolken pakken zich samen….

​Maart 1963, de geboorte van onze Annemarie. Na drie jongens, een meisje en weer twee jongens, vonden we dit natuurlijk fantastisch. Vooral voor mijn zus M. was het geweldig. Met al die jongens om haar heen nu een meisje! Daar was ze verschrikkelijk blij mee. Voor Annemarie was ons thuis als een warm bad. Omdat ze de jongste was ontbrak het haar niet aan aandacht. Haar jeugd verliep zoals dat bij bijna iedereen verloopt, met vallen en opstaan. Als klein meisje is ze tijdens een winter op het ijs bijna verdronken en werd op het nippertje gered door een passant. Ze was actief bij een kinderkoor dat door een non werd geleid. Ze was absoluut niet bang om in de kerk of op een podium haar zangkunsten te vertonen. Na lagere school en Havo te hebben doorlopen kreeg ze een baan in een parfumerie winkel in het dorp. Ze ging ook weer aan de studie en verdiepte zich in homeopathie. In het weekend was ze vaak in het uitgaansleven te vinden. Toen sloeg de ziekte van pfeiffer genadeloos toe. Ze bezocht diverse artsen en het duurde een flinke tijd, maar uiteindelijk gloorde er hoop aan de horizon. Zij en haar vriend gingen samenwonen in Friesland waar ze een boerderij bestierden. Op 11 juli 1985 zijn ze in Friesland getrouwd en is er een groot feest gevierd met al de familieleden. De boerderij in Lange Zwaag is uiteindelijk verruild voor een boerderijtje in Exmorra waar ze tegenwoordig een camping en een therapeutisch centrum met de naam ” Het Zonnehuis” bestieren.

Na het trouwen van onze zus in 1985 bleef ze echter met haar gezondheid sukkelen. 20 januari 1991 werd er op verzoek van Annemarie en schoonzus Joke een familie-bijeenkomst belegd. Het doel was om een gesprek aan te gaan over de omgang met elkaar. Die vonden ze te afstandelijk. Ik vraag me af of Annemarie toen al bij alternatief therapeuten aan het ‘shoppen’ was, vanwege haar voortdurende vermoeidheid. In een therapeutische sessie krijg je meestal alle aandacht en er wordt diep ingegaan op al je gevoelens. Maar een familie is geen therapie-groep. Men praat over ditjes en datjes en het is hoogst zelden, als je met een kleiner groepje bent, dat er meer diepgang komt. Dat misten Annemarie en Joke dus en daar wilden ze verandering in brengen. Ik kon me totaal niet in hun onvrede vinden en ook de anderen hadden niets op de sfeer in de familie aan te merken, dus er kwam uiteindelijk niet uit wat de dames voor ogen hadden. Maar deze bijeenkomst markeert voor mij het begin, omdat het voor het eerst was dat ik merkte dat Annemarie het nodige op onze familie had aan te merken.

​Het nu volgende heb ik de daaropvolgende gebeurtenissen chronologisch weergegeven. Het meeste komt uit brieven van Annemarie, vaak aan haar grote zus M. Zo kun je zien hoe het drama dat onze familie uiteengescheurd heeft zich langzaam, maar onverbiddelijk, ontvouwt.

​Mei 1992 Hypnotherapie bij een psychologe. Aura-lezingen bij een medium. Haptonomie bij een haptonoom.

November 1992 Reinigingsweek in Egmond aan Zee.

Maart 1993 Reiki cursus.

​19 Juni 1993 Familiedag met de gehele familie.

20 Juni 1993 Vaderdag. Schoonzus Joke ontbreekt. Wil voorlopig geen contact meer met de familie.

Juli 1993 Hypnose en aura reading bij een medium

29 juli 1993 Eerste gedichten bundel komt uit. Deze wordt aan broers, zus en ouders gestuurd. In een begeleidend schrijven zegt Annemarie, dat ze zich er helemaal in blootgeeft. Maar wij kunnen er weinig mee. Een typerend voorbeeld:

​Moeder Aarde

​De aarde hoort mijn lied

van pijn en grote nood

en mijn tranen van verdriet

neemt ze op in haar warme schoot.

En ik weet, uit deze aarde groeit

uit die tranen, die zilte regen

een tak die straks weer bloeit

op nu nog onbekende wegen.

Oh aarde, je bent mijn moeder

en ik laat me door je dragen

wees mijn stem, mijn hoeder

langs alle levensvragen.

​Augustus 1993 Bezoek broer Jos en schoonzus Joke aan mij geheel uit de hand gelopen. Ik heb ze de deur moeten wijzen.

Augustus 1993 Zeer boze brief Annemarie aan iedereen in de familie vanwege ons verzoek aan schoonzus Joke om voorlopig geen contact meer met de familie te hebben.

December 1993 Brief Annemarie aan een tante zegger, waarin een opmerkelijke passage: als er wat is kan zij dit altijd aan Annemarie zeggen.

Januari 1994 Annemarie breekt voorlopig met de familie. Ze verwijt ons dat we haar laten vallen en haar signalen om hulp niet opvangen of willen opvangen. Is inmiddels in therapie bij een alternatieve therapeut

12 januari 1994 Ter gelegenheid van het 45 jarig huwelijk van onze ouders een etentje. Annemarie en broer Jos alsmede hun partners zijn de grote afwezigen.

17 januari 1994. Weer een brief van Annemarie aan de tante zegger en weer de opmerking dat als er wat met haar gebeurt, ze dat altijd aan Annemarie kwijt kan.

21 januari 1994 Brief Annemarie aan vader. Beschuldiging van incest door opa toen Annemarie 2 jaar was. Vader had toegekeken en niet ingegrepen. In therapie zijn veel herinneringen naar boven gekomen.

Let wel: alle geheugenonderzoekers zijn het erover eens dat het niet mogelijk is herinneringen te hebben voor je 4e, hoogstens 3e, jaar. Zie

9 april 1994 Brief Annemarie aan vader en moeder . Verzoek om een gesprek aan te gaan met haar therapeut.

30 april 1994 Brief met verwijten naar vader en moeder. Bij de therapeut hebben mijn ouders te horen gekregen dat twee van hun zoons hun dochter hebben misbruikt. Mijn ouders zijn vernederend behandeld door de therapeut en hoewel ze er nauwelijks een woord tussen kunnen krijgen, geloven ze er niets van. De therapeut gebiedt hun hierover niet met de rest van het gezin te praten. Dat moet Annemarie zelf doen. Als ze eraan toe is.

​2 mei 1994 de man van Annemarie komt bij onze oudste zus die in het ziekenhuis ligt en vertelt van het misbruik door de broers.

mei 1994 Twee brieven voor vader en een voor moeder waarin ze gevraagd word of ze de beschuldigingen die zijn geuit willen geloven. Ze moeten binnen twee weken een antwoord geven.

31 juli 1994 Brief Annemarie aan oudste zus. Ze ondergaat een zware therapie er komt van alles boven.

17 Januari 1995 Brief voor iedereen in de familie apart. Beschuldigingen van ernstig seksueel misbruik van haar 2de tot haar 13de jaar door meerdere personen uit het gezin. “Wie het niet gelooft, gelooft niet in mij en hoeft mij niets meer te vragen.”

Brief Exmorra 1995 “In mijn brief aan iedereen in de familie heb ik jullie verteld hoe ik me voel en heb gevoeld. De reacties daarop hebben er toe geleid dat ik niet verder meer kan en wil met jullie. Ik ga verder met mijn leven en meng me niet meer in jullie levens. Ik laat jullie los en wil dat jullie mij los laten. Dit is mijn afscheid van jullie.”

​Na 1995 Er zijn nog wel wat brieven en briefjes gewisseld, m.n. tussen schoonzusje Joke, de vrouw van mijn broer Jos, die volledig op Annemarie’s hand was – en M, mijn oudste zusje. Het kwam op dat moment over alsof Joke aan het stoken was en poogde M. naar haar kant over te halen. Dat laatste was zeker het geval, maar ik kan nu af en toe de gedachte toelaten dat Joke oprecht dacht dat ze M. moest redden uit de klauwen van een verschrikkelijk gezin.

​Het volgende wil ik niet onvermeld laten, omdat het demonstreert he kinderachtig je in zo’n geval kunt worden:

Nadat ik me in 1997 mij had aangesloten bij de WFH (Werkgroep Hervonden Herinneringen) heb ik zowel Annemarie als mijn broer Jos “Een kleine fout” (http://members.home.nl/cjh.hendriks/wfh3.html) en nog meer documentatie gestuurd. Van mijn zus was dit haar reactie terug:

​Rob

Bij deze de door jou toegestuurde documentatie retour.

Ik kan en wil er niks mee.

Heb er ook niet om gevraagd.

Annemarie.

​Ik kreeg al het materiaal terug gestuurd zonder postzegels, die ik dan moest betalen. Mijn reactie was de documenten er uit te halen en er oude kranten voor in de plaats te stoppen. Vervolgens heb ik het poststuk geweigerd. Dus dat ging weer terug naar de afzender die de postzegels alsnog moest betalen.😏

Vanaf einde 1993 tot einde 1999 is onze zus Annemarie in therapie geweest bij dezelfde therapeut. Daarnaast heeft ze ook nog bij andere therapeuten gelopen. Ik heb op een heel summiere manier een beetje proberen aan te geven hoe een op het oog onschuldige familie-bijeenkomst uiteindelijk is uitgemond in zware beschuldigingen van seksueel misbruik. Het was moeilijk om dit alles summier weer te geven. De brieven waren vaak heel lang en doordrenkt van pathos en ellende en er waren er veel meer dan waar ik gebruik van heb gemaakt. Er is geen enkele therapeut die ook maar enigszins de moeite heeft genomen er achter te komen wat voor een gezin/familie wij eigenlijk waren.

En toen werd het stil. Een stilte voor de storm.

En toen begon het te waaien.

Na de breuk met de familie in 1995 werd het erg stil en hoorden we zeer weinig meer van onze zus Annemarie. Iedereen ging op zijn eigen wijze met zijn verdriet en zijn gevoelens om. Maar als we bij elkaar kwamen, met verjaardagen bijvoorbeeld, hadden we het er toch wel vaak over. Het was een onderdeel van ons leven geworden waar we mee moesten leren omgaan. Dat viel niet mee. Met name voor vader en moeder was het erg zwaar. Ook mijn oudste zus M. had het er erg moeilijk mee. Haar band met haar jongste zusje was intenser geweest, dan die van anderen in de familie. Zij heeft in de stilte die er heerste nog eenmaal contact gehad met Annemarie en een afspraak gemaakt om ergens samen koffie te drinken. Dit is uiteindelijk het laatste samenzijn tussen hen geweest. Annemarie heeft, vanaf het moment dat de breuk met de familie een feit was, haar therapeutische weg voortgezet. Vader is 30 juli 1996 op 73 jarige leeftijd overleden. Einde 1999 heeft Annemarie de zes jaar durende therapie bij haar therapeut afgesloten. Wat overigens niet betekende dat haar zoektocht naar nog meer herinneringen daarmee tot een einde kwam. Dat bleek uit de NCRV-documentaire ‘Verborgen Moeders’, waarover mijn moeder het in haar brief had die ik hierboven heb afgedrukt. De familie Kok zou daar snel mee geconfronteerd worden. Ik laat mijn zus Annemarie het verhaal van de documentaire zelf vertellen, in een artikel dat in de NCRV gids heeft gestaan, geschreven door Bea Kastrop.

​Tocht door de hel

​Zwangerschap na seksueel misbruik is een van de laatste overgebleven taboes van deze tijd. Annemarie doorbreekt de stilte, voor zichzelf en voor lotgenoten: Ik wil het nooit meer verbergen, voor niemand.

​Annemarie (37) was zestien toen ze haar vijfde kindje kreeg.Net als de andere vier uit misbruik verwekt. Ze was alleen op haar kamer toen het geboren werd, veel te vroeg, niet levensvatbaar. Uit de buik die ze haatte en mishandeld had. De herinnering aan deze gebeurtenis was een van de laatste in een lange rij van gruwelijkheden die meer dan tien jaar lang diep waren weggestopt. Ze verteld er over in “Verborgen Moeders”, een documentaire van Thom Verheul over vrouwen die zwanger raakten door seksueel misbruik. Een van Annemaries kinderen bleef leven en werd verkocht. Haar eerste drie kinderen werden direct na de geboorte vermoord.

​Weggestopt.

Ze ziet er jonger uit dan in de film. Maar aan het eind van ons gesprek hebben de lijnen in haar gezicht zich weer verdiept. Het kost veel kracht , ook al gaan we niet terug naar de allerzwaarste herinneringen:de geboorte van haar kinderen. Als kind werd Annemarie jarenlang seksueel misbruikt door mensen binnen en buiten haar familie. Pas tien jaar geleden begonnen de herinneringen zich langzaam op te dringen. Een tocht door de hel”zoals ze het zelf noemt.Het is heel moeilijk om uit te leggen hoe dat weggestopt is geweest. Ik was als kind doodsbang om te gaan slapen, maar wist niet waarom. Ik herinnerde me voetstappen op de trap en dan stopte het.Op dat moment was ik al weg met mijn bewustzijn. Mijn lijf voelde het, mijn ogen zagen heten mijn oren hoorden het. Maar als ik terugkwam in mijn lichaam wist ik niet wat er was gebeurd Ik werd s ochtends wakker en ik voelde me hartstikke vies, maar wist niet waar dat vandaan kwam.

​Panische angsten.

Tien jaar geleden kreeg ik mijn eerste regressie. Ik ging s middags naar bed, ik wist het allemaal echt niet meer. Ik was bijna altijd ziek, altijd moe, extreme darmklachten en geen dokter wist wat er aan de hand was. In betere tijden was ik overactief,wilde ik duizend procent presteren om maar aardig gevonden te worden. En als ik het helemaal niet meer aankon,werd ik weer ziek. Dat was mijn manier om uit de wereld te stappen. Ziek zijn wordt geaccepteerd. Het gebeurde plotseling. Kees, mijn man was erbij. Het was niet eens herinneren, maar puur herbeleven. Echt weer zo klein worden als toen en het misbruik aan den lijve ondervinden, alsof het echt gebeurt op dat moment. Ik was eerst opgelucht, want het verklaarde een heleboel dingen. Die extreme angsten en die dwangmatigheden waar ik niemand over durfde te vertellen. De panische angst om zwanger te raken. De problemen bij het vrijen. De angst voor baby’s van anderen. Als ik moest oppassen bleef ik er naast zitten tot het kindje werd opgehaald. Stel je voor dat het dood zou gaan! Ik dacht dat ik een beetje gek was, dus ik vertelde het aan niemand. Toen ik besefte dat ik misbruikt was, begreep ik eindelijk meer van me zelf”

​Schaamte en schuldgevoel.

Daarna kwam die vreselijke schaamte. Ik dacht dat iedereen het kon zien. Ik ben in psychotherapie gegaan en daarna zijn de herinneringen elkaar snel opgevolgd. Het was een hel, ook voor Kees. Maar langzaam verzamelde ik meer kracht. Pas in 1994 kwamen de herinneringen aan de kinderen. Daar kon ik niet over praten, maar het bleef komen. Mensen zeggen soms: Het kan niet dat je dingen wegstopt en het je later ineens herinnert. Dat je daar dan zomaar in gelooft. Maar zo werkt het helemaal niet. Ik heb maanden en jaren aan dingen getwijfeld. Ik dacht: Het kan gewoon niet waar zijn! Maar je kunt het niet meer wegstoppen. Als je eens wist…voordat je eindelijk in jezelf gelooft en stopt met twijfelen. Toen ik me mijn laatste kindje herinnerde …dat ik mezelf zo mishandeld heb dat het misging….Daardoor heb ik lang gedacht dat ik geen haar beter was dan de daders. Mijn hele leven heb ik me geschaamd en schuldig gevoeld. Ik herinner me dat ik als kind langs huizen liep en dacht: woonde ik hier maar. Maar dat mag je toch zomaar niet denken? Altijd schuldgevoel.

​Extreem.

Ik heb nooit durven doen wat ik echt wilde. Alles zou toch kapot gaan. Angst. Onzichtbaar willen zijn. Niet zelf keuzes kunnen maken. Altijd afhankelijk van wat anderen vonden. Toen Thom Verheul vroeg of ik wilde meewerken aan de documentaire, piekerde ik er niet over. Later besloot ik het toch te doen, maar ik wilde niet herkenbaar in beeld. Thom gaf me een camera om eerst zelf wat te filmen en toen ik mezelf zonder hoofd zag ,dacht ik: Waar ben je in godsnaam mee bezig? Je wilt toch naar buiten? Zichtbaar zijn? Ik was boos, kon niet slapen. Midden in de nacht heb ik een stukje gefilmd. Met mijn hoofd in beeld. Dit ben ik! En toen dat emotionele pleidooi. Ik had geen idee dat hij dat in de film zou verwerken. Dat moment is de omslag geweest. Een beslissing van me zelf. Ik heb het ook in eerste instantie voor mezelf gedaan. Het is wel een extreme manier om het naar buiten te brengen, maar het is voor mij van levensbelang gebleken. Ik was anders nooit zo ver geweest als nu. Doordat het op tv zou komen , moest ik het in bredere kring gaan vertellen. Ik moest laten zien wie ik was. Zonder die enorme duw had ik het nooit kunnen doen. Dat voel ik.

​Een geschenk.

Toen de film klaar was, een paar maanden geleden, had ik het voor mezelf eigenlijk niet eens meer nodig dat hij uitgezonden werd. Het voelde als een offer aan de wereld en ik heb al genoeg geofferd. Maar er is in de maanden daarna al weer zoveel veranderd. Het voelt nu meer als een geschenk, vooral voor al die vrouwen die nog stil zijn. Die nog met die schaamte en dat schuldgevoel zitten. Ze moeten weten dat er mensen zijn die naar ze luisteren. Dat ze geloofd worden. Ik heb vorig jaar in een therapiegroep gezeten voor vrouwen die zwanger waren geweest na misbruik. Daar ben ik ook weer verder door gekomen. Voor het eerst in mijn leven voel ik me onafhankelijk en ben ik bezig om een eigen zaak op te zetten. En wat er na de uitzending gebeurt, zie ik wel. Het risico bestaat dat we weer lastig gevallen worden door de betrokkenen. Dat is al eerder gebeurd. Nu durf ik eindelijk te laten zien wie ik ben. Ik wil het nooit meer verbergen, voor niemand. Ik ben niet langer een slachtoffer. Ik weet donders goed dat mijn kinderen er niet meer zijn en dat doet heel veel pijn. Maar het is ook iets waar ik me trots over voel. Ik heb toch wel kinderen gehad en mijn ene zoon hoop ik ooit nog te vinden.