De doos van Pandora

Hervonden herinneringen maken meer kapot dan je lief is.

Griet op de Beeck

Als schrijver is Griet kennelijk heel gevoelig voor mythes en broodje-aap-verhalen. Eén zo’n mythe is die van de ‘klinische intuïtie. Het is niet moeilijk deze gedachte door te prikken: laat drie psychiaters de boeken van God B lezen – en ze komen alledrie tot verschillende conclusies. E.e.a. blijkt al uit het feit dat waar clinici op de getuige-deskundige bank plaatsnemen, er altijd wel twee te vinden zijn die een volstrekt andere interpretatie hebben van de aan hen voorgelegde kwestie. De reden is, dat clinici niet zijn opgeleid om wetenschappelijk te denken. Uit onderzoeken blijkt dat ‘leken’ het er even goed of zelfs beter afbrengen dan clinici bij het psychisch beoordelen van een persoon.

27-09-2017: https://www.parool.nl/kunst-media/griet-op-de-beeck-ik-besef-nu-dat-mij-iets-is-aangedaan-dat-ik-niet-heb-verdiend~bfc26e13​

28-09-2017: https://www.trouw.nl/nieuws/hervonden-herinneringen-onwaarschijnlijk-maar-niet-onmogelijk~b739fe6f​

Commentaar ‘De Doos van Pandora’:

Bij “Ik heb psychiaters ontmoet die mijn eerste boeken gedecodeerd hadden, aanvoelden wat er onder de verhalen lag…….’

​Ter illustratie een gedichtje van Annie M.G. Schmidt:

Beertje Pippeloentje is ziek
Kijk, wie ligt daar in zijn bed?
Kleine beertje Pippeloentje.
Kijk , wie ligt daar in zijn bed?
Pippeloentje met de pet!
Lust geen appeltjes, lust geen peertjes
speelt niet met de andere beertjes
wil niet wandelen in ’t plantsoentje
arme, zieke Pippeloentje…..!
Drie dokters uit het bereland
kwamen aan beertjes ledikant.
Het eerst kwam dokter Hoggelemog
Die zei: wat heeft dat beertje toch?
Lust geen appeltjes enzovoorts….
Beertje heeft de berekoorts.
Toen kwam dokter Higgelemig
die zei: wat is dat akelig!
Lust geen peertjes en geen lof….
Beertje heeft de berebof!
Toen kwam dokter Huggelemug.
Die zei: gaan jullie maar terug!
Sta daar niet te bazelen!
Beertje heeft de mazelen!
Het is niet waar! Het is niet waar!
Ze kregen ruzie met mekaar.
’t Is niet! ’t Is wel! ’t Is niet! ’t Is wel!
Ze beten in elkanders vel.
Ik heb gelijk! ’t Is niet! ’t Is heus!
Ze beten in elkanders neus.
Ze keken niet meer op of om.
Van grim gram grauw! En grim gram grom!
En toen ze eindelijk keken, zeg,
toen was het zieke beetje weg!
Pippeloentje met de pet
was verdwenen, was verdwenen.
Pippeloentje met de pet
was verdwenen uit zijn bed.
Liep weer in zijn tuintje rond
was weer helemaal gezond
at weer appeltjes, at weer peertjes
speelde weer met de andere beertjes
ging weer wandelen in ’t plantsoentje
kleine, bétere Pippeloentje.

​09-10-2017: https://joop.bnnvara.nl/opinies/laten-we-nu-eens-kindermisbruik

27-09-2017: https://www.parool.nl/kunst-media/griet-op-de-beeck-ik-besef-nu-dat-mij-iets-is-aangedaan-dat-ik-niet-heb-verdiend~bfc26e13

Okt. 2017: http://www.psychologies.be/nl/griet-op-beeck-blij-leef

16-09-‘2019, Bij Jinek: https://www.npostart.nl/jinek/16-09-2019/KN_1709825#262f0ca51

Citaat:

“Zelfs je slimste vriendin kan je niet helpen zoals een therapeut wel kan, want die vult de blinde vlekken in waar het interessante materiaal ligt.”

​Het is goed dat de vader niet meer hoeft mee te maken, wat er over hem wordt gezegd. Het is zeer waarschijnlijk dat Griet zelf gelooft in haar verhaal, maar het rammelt aan alle kanten. Wetenschappers zijn het erover eens dat je een trauma niet volledig kan vergeten. Het tegendeel is het geval: de herinneringen komen op de meest ongelukkige tijdstippen bovendrijven.

Dat wil overigens niet zeggen dat ze ergens onveranderd in de hersenen liggen opgeslagen. Ons geheugen, ook dat voor trauma’s, lijkt niet op dat van een computer, op dat van een archiefkast, op een serie foto’s of op een videoband. Elke keer dat je het ophaalt wordt het aangevuld met kennis achteraf. Zo denken veel mensen dat ze op tv de beelden hebben gezien van het vliegtuig dat op de Bijlmer stortte. Als hun wordt gezegd dat daar geen beelden van zijn, kunnen ze het bijna niet geloven. Kortom: het geheugen is bij iedereen bijzonder onbetrouwbaar en het dient dan ook niet om gebeurtenissen uit het verleden onveranderd op te vissen, maar om op het heden te reageren.

​Helaas werkt het ook zo dat mensen met psychische problemen in het geheugen een verklaring voor hun problematiek zoeken. Sinds Freud richt die zoektocht zich op de ouders en leidt niet zelden tot ‘parent blaming’. Heel bekend is de ‘ijskastmoeder’, die in de 60er jaren onder invloed van Bruno Bettelheim verantwoordelijk zou zijn voor autisme bij haar kind. Die gedachte is in Frankrijk nog steeds reden autistische kinderen uit huis te plaatsen. Echter: autisme wordt niet veroorzaakt door een kille moeder. Ook niet door het vaccinatie-programma, trouwens! Het is een aandoening met een grote erfelijke component (hier komen de ouders dus weer wel om de hoek kijken).

​Met eetstoornissen is het eender. Die zijn, ondanks datgene wat Griet met zoveel zekerheid beweert, niet in meerderheid veroorzaakt door seksueel misbruik. Zoals de meeste psychische stoornissen berusten ze voor een groot deel op erfelijkheid. ‘Life events’ zorgen er vervolgens voor dat deze stoornis de overhand krijgt. Het heeft soms maar een klein zetje nodig.

Wat zijn dan wel de gevolgen van incest? Ik ga nu iets schrijven dat nog meer dan het bovenstaande tegen de haren instrijkt, maar uit veel onderzoeken blijkt dat de invloed van incest-alleen op latere problematiek in de orde van grootte van 0,1% ligt. De gezinsomstandigheden waarin incest kan plaatsvinden, hebben een grotere invloed op een later lijden. En heel vaak komt het voor dat een volwassen kind er geen ernstige gevolgen aan overhoudt.

Onze kijk op incest is zwaar beïnvloed door het feit dat het vroeger nauwelijks ‘nieuws’ was. Dankzij het feminisme is elke vorm van seksueel misbruik luidkeels in de media gebracht en de hype die dit veroorzaakte golft nog steeds over onze samenleving. De RK-kerk, tv-persoonlijkheden, METOO#, er wordt steeds meer aan het licht gebracht. Dat is in principe goed, maar het slaat regelmatig door en kan verworden tot een massa-hysterie, zoals we in Nederland bij diverse gelegenheden hebben gezien. Denk bijvoorbeeld aan Oude Pekela.

Om op Griet terug te komen: haar (alternatieve) therapeut heeft haar woorden in de mond gelegd die kenmerkend zijn voor het nog steeds onder grote delen van de bevolking levende gedachtegoed, dat incestherinneringen zich in een verborgen hoekje van de hersenen vastzetten en van daaruit hun ziekmakende werking uitoefenen. Het vreemde is dat dit mechanisme alleen wordt gezien in verband met seksueel misbruik. Iedereen weet dat de mensen die bijvoorbeeld concentratiekampen hebben overleefd, dit verre van vergeten zijn of waren, hoe ze hun best ook deden. Het incestverhaal zoals Griet het vertelt is dan ook een moderne mythe en helaas geen onschuldige! Waar de vader van Griet dit alles niet meer hoeft mee te maken, lopen er veel ouders rond die onterecht beschuldigd werden van de meest vreselijke dingen. Als je het al over trauma’s hebt, is dit er één!

​10-10-2019: https://www.maxvandaag.nl/programmas/tv/tijd-voor-max/een-ode-aan-de-mooiste-nederlandstalige-liedjes/POW_04100913 (vanaf minuut 8)